بوداق منشى قزوينى

19

جواهر الأخبار ( فارسى )

اساس نوشته‌هاى جواهر الاخبار ، همين قدر مىدانيم كه امير بيك در عهد صفوى سمت وزارت و وكالت والى بغداد ، محمد خان شرف الدين اغلى تكلو را داشته است ، و چون در نزد خان تكلو تقربى داشته ، خواهر زاده‌اش - بوداق قزوينى - به واسطهء او وارد تشكيلات ديوانى عراق عرب شده و به مقام منشيگرى آن ديوان و سپس به نويسندگى لشكر بغداد منصوب مىگردد . « 1 » از شرح حال و سرگذشت اين امير در منابع ديگر عهد صفوى اطلاعى به دست نيامد . * * * به هر ترتيب ، بوداق منشى پس از آنكه خط و ربط و مقدمات تحرير ديوانى را در يكى از مكاتب قزوين فراگرفته ، در چهارده سالگى به عنوان نويسنده و محرر وارد « دفترخانهء همايون » مىشود ، و بعد از يك سال با همان سمت در دفتر رسيدگى و نظارت بر اموال نقدى و جنسى بيوتات سلطنتى ( ارباب التحاويل ) ، به پيشنهاد خواجه شاه حسين كاشى - مستوفى الممالك - و برادرش خواجه عز الدين صاحب دفتر معروضه‌اى كه جهت رسيدگى و نظارت بر « مال و خرج ممالك محروسه » تشكيل شده بود به خدمات خود ادامه مىدهد ، و خود در اين باره مىنويسد : « اين فقير در مكتب ، خطوط را نوشتم تا صورتى پيدا كرد . در چهارده سالگى به دفترخانهء همايون رفتم . . . و در سال ديگر محرر دفتر ارباب التحاويل شدم و سه تومان مواجب مقرر گشت . بعد از چهار سال ، خواجه شاه حسين كاشى كه مستوفى الممالك بود خط مرا ديد و پسنديد ، و مقرر كرد هر نسخهء كيفيت كه در هر سر كار نويسند كه همراه او باشد به خط فقير باشد ، و مواجب پنج تومان شد . در سال ششم ، دفتر معروضه‌اى طرح شد كه مال و خرج ممالك محروسه را نوشته بودند ، بدين بنده دادند كه آن سررشته را نگه دارد و آنچه تغيير و تبديل شود به سر نويسد ، تا سال دگر دفتر كليّات پيدا كرد ، در مقابل تنقيح كه آنچه در اوارجه و توجيه و مفرده و ارباب التحاويل عمل شود در اين دفتر باشد ، و هشت تومان مواجب فقير را مقرر

--> ( 1 ) . جواهر الاخبار ، صص 187 - 188 .